Bitloos rijden is heerlijk, laten we dat voorop stellen. Het paard heeft zeggenschap over zijn mond, kan makkelijk eten en drinken, voelt zich echt wel beter zonder bit. Bitloos rijden moet je zien als een beloning voor een gehoorzaam paard maar niet als een verkeerd uitgangspunt. Rijden met bitloze optomingen vergt meer kunde van de ruiter als met bit. Vergeet niet dat de neus slechts vel over bot is en dat het verschil met in de mond echt heel erg minimaal is.

Bitloos rijden is weer een voorbeeld van idealisme en onwetendheid! Omdat men een bit "zielig" vindt, gaat men bitloos rijden. Gemakshalve vergeten we dan maar de pijn op neus en kin, de slechte rug die er uit voort kan vloeien, de gevaarlijke situaties die erdoor kunnen onstaan, etc.

Bitloos kunnen rijden stelt hoge eisen aan de ruiter, die zonder hulp van bit hetzelfde moet kunnen eisen van zijn paard als met bit. Met bit is aan de teugel rijden nodig om ruggebruik te vragen, bitloos is dat veel moeilijker maar net zo noodzakelijk.
Om de ruiterkunde te compenseren, zijn er dan weer een boel uitvindingen gedaan om die slechte ruiter toch dat bitloos aan te kunnen smeren. Vergelijk een hackemore maar eens met een stang (exact dezelfde werking, maar dan buiten de mond) en alle stropneusriemen maar met de slofteugel, (het zelfde principe). Als je bitloos wilt rijden, wat prima is, doe het dan goed! Zorg dat je paard ten alle tijden onder controle is en dat het niet ten koste gaat van je paard... Weet waar je mee bezig bent, laat je begeleiden door een vakman en niet door een idealist! Als paard zich gedraagt in hoofd en lichaam, is er niks wat je tegenhoud om bitloos te gaan rijden, maar als je moet vechten, trekken, je paard zijn rug wegdrukt, andere paarden lastig valt, doe het dan niet!!

Even tussendoor:

Ik ben zeer zeker niet tégen het bitloos rijden en vind het absoluut de moeite waard dat mensen gaan nadenken over de nadelen van het bit. Maar ik ben wel tegen de manier waarop het door veel NH mensen gepresenteert wordt: Bitloos=zaligmakned, met Bit=dierenmishandeling. Beiden zijn in deskundige handen diervriendelijk en in slechte handen zijn beide methodes dierenmishandeling... Ik rij dus bij voorkeur bitloos, maar alleen als het paard er mee omkan gaan en goed luistert. Ik ben lid van Bitloos Paardrijden en die hebben een leuke collectie foto's en filmpjes in een promotiefilm verzameld.

www.bitloospaardrijden.info

Schuimen:
Mensen die menen dat een schuimende mond het gevolg is van met bit rijden en dat het paard daardoor moeilijk kan slikken of ademhalenr, mag je vierkant en héél hard uitlachen!! Schuimen is over het algemeen een heel goed iets en als je een beetje normaal kunt rijden ( met een goed ruggebruik en voorwaarts-neerwaarts) kun je een paard ook laten schuimen zonder bit. Het schuimen onstaat door werking van de oorspeekselklieren, en die worden weer gestimuleerd door het onspannen afbuigen van hoofd en hals. Door een ontspannen kaak ontspannen ook de tongbeentjesspieren.
Een paard wat zich concentreert, luistert en onspannen is, schuimt. Een paard dat los en nageeflijk in de aanleuning rijdt, schuimt. Met of zonder bit. Een paard kauwt in onspannen toestand en knarsetand als ie niet onspannen is. Dat is een enorm verschil. Als een paard schuimt zonder dat daarvoor trucjes zijn gebruikt (suikerwater bv) dan kun je er van uitgaan dat het goed gaat en rare fabels als bit-oorzaak naar het land der fabels sturen. Een bit loont zich trouwens wel prima voor goede trucjes, want in de westernsport wordt veel koper gebruikt om een paard te laten kauwen op het bit, met meer schuim alss resultaat. Nu is dat een trucje maar vaak werkt het wel. En als je toch met bit rijdt, zijn de trucjes niet eens paardonvriendelijk.
Oké, wel schuimen is natuurlijk geen garantie dat het goed gaat en elk paard is anders. Veel of weinig schuim zegt dus (mits onspannen toestand) niet zoveel. Maar dat het door het enkel door het bit zou komen en slecht is, is onzin!
Overmatig schuimen is niet goed. Dat wijst weer op krampachtigheid en stress. Luchtbellen in het schuim kan wijzen op tandproblemen.
(Bron: www.bitloos.nl)

Paarden in het wild schuimen niet. Dat klopt. Maar op paarden in het wild zitten geen mensen, waardoor het paard door een geheel nieuw zwaartekracht zijn gewicht moet gaan leren herverdelen, wil hij niet gruwelijk slijten onder die 100kg ruiter. (lees Hempfling maar, die heeft er een geweldige uitleg voor, waardoor je misschien niet meer bitloos durft te rijden :-)

Ook grappig is de stelling dat een paard meer lucht krijgt zonder bit. Laat ik toch echt menen dat een paard minder lucht krijgt door een te strakke neusriem (met of zonder bit) Een paard KAN namelijk helemaal niet door de mond ademhalen en dus is deze stelling totale onzin. Het spreekt zelfs meer tegen bitloos rijden als voor, omdat door teveel neusriemgebruik dus wel degelijk de ademhaling snoert. Als je dus je paard moeilijk kunt remmen, trek je teveel en verstoor je de ademhaling. Zeker met een aansnoerding, zoals Hackemore en kruisdingen. Een losse neusriem of sidepull is dus redelijk veilig. Bij snelle paarden moet je dus om deze reden goed nadenken of bitloos wel werkt zoals je het wil.

Iemand die serieus bitloos propandeert, moet deze feiten weten. Test ze dus als je van iemand les wil hebben die er verstand van meent te hebben. Ik ben een echte bitloos fan, maar niet uit idealistische redenen. Paarden lopen lekkerder zonder troep in de mond, echt waar. Maar het is en blijft aan voorwaarden gebonden en bovenstaande argumenten om altijd en overal bitloos te rijden zijn dus onzin. Iemand die deze zaken blijft volhouden, hoef je niet serieus te nemen...

En nogmaals: Bitloos is niet persé paardvriendelijker als met bit. Het is de hand van de ruiter die het paard pest. Met of zonder bit. En het is vooral de onkunde van de ruiter, dus leer rijden...

Het aanleren van bitloos rijden:

Om te beginnen worden AL onze paarden bitloos aangereden. Op het moment dat ze te sterk worden, en we teveel moeten gaan trekken aan de teugels, of de paarden gaan pullen, gaat er gewoon een bitje in. Op het moment dat ze de sport ingaan (en ik praat nu voornamelijk over endurance en TREC) worden ze met twee teugels gereden. Zodra ze te enthousiast worden, gebruiken we de teugel aan het bit (of in sommige gevallen een stang) en om gewoon te sturen en aanwijzingen te geven gebruiken we de halsterteugel. Na een periode hoeven we de bitteugel niet meer te gebruiken en kan het paard 100% bitloos. Ik denk dat dit de enige veilige methode is om een paard bitloos te leren gaan. Je kunt in een paddock nóg zoveel oefenen, de situatie in de praktijk is altijd onvoorspelbaar. Het paard kan schrikken, het paard kan zich laten meeslepen door andere paarden die voorbij rennen, verkeer gedraagd zich niet altijd even paardvriendelijk, etc. Verder is ruggebruik essentieel en moet men het paard nét als met bit, aan de teugel kunnen rijden!

Diverse trainers maken je wijs dat je bitloos aanleert in de arena en erna net zo makkelijk het bos mee in kunt. Dat is niet waar!! In de arena is elk paard veel makkelijker onder controle te houden, de omstandigheden zijn gecontroleerd en de ruiter is alleen al door de omheining die er omheen staat, de baas over het paard. Denk daar maar eens over na.... (leuke stelling: De manegeomheining als bit...)

Dus: ga lekker bitloos rijden maar hang naast je bitloze optoming met teugel, er nog een bit met teugeltje bij. Heb je na een half jaar NOG NOOIT die teugel hoeven te gebruiken en denk je in alle situaties getest te zijn geweest, dan laat je het bit eruit, maar je neemt het nog een half jaar in je zadeltasje mee. Heb je het dan nog steeds niet nodig gehad, dan ben je bitloos! En niet eerder....
(over deze laatste stelling heb ik wat grappige reacties gelezen op het PaardNatuurlijkforum... Daaruit kun je concluderen dat veel mensen er echt niks van snappen! Een dame beweert dat het bit in het zadeltasje niet werkt als het paard ervandoor gaat, omdat je niet in volle vaart het bit erweer in kunt doen.... Nee, idd niet. Maar ik hoop dat de ruiter, als ie merkt dat zijn paard die dag niet goed onder controle is, het bit er inhangt voor het paard er vandoor had willen gaan, of in ieder geval na de eerste noodstop tegen een dikke boom of zo...)

Om je nog even te overtuigen van mijn expertise: Ik ben bv de uitvinder van de Marylot Crosslink. Ik had de eerste versie (toen nog figure-8 genaamd en afgeleid van de fameuze Dr Cook, door ons Dr Oetker genoemd omdat we het een koekebakker vinden...) gekocht bij Goedhard. Ik vond het niks en sloopte de crossdelen. Toen had ik een hoop nutteloze onderdelen over. Omdat ik Marylot bijsta als adviseur en ontwerper, heb ik geadviseerd om niet enkel de crossdelen in het hoofdstel te verwerken, maar ook het origineel halsterhoofdstel en de side pull, zodat de koper ervan tenminste nog een keuze had. Nu is de Crosslink daardoor een bruikbaar allround hoofdstel geworden, wat op drie manieren gebruikt kan worden: De Dr Cook methode, de Sidepull cq halster methode en door de meegeleverde bithangers ook gewoon met bit te gebruiken. Ideaal om dus bitloos rijden op te bouwen, omdat je goed kunt combineren!

Daarnaast heb ik nog enkele bitloze toestellen op mijn naam staan, zoals de nieuwe flower hackemore, een verbeterde versie van de LG zaum oftewel Glücksrad (verkrijgbaar bij alle dealers van Marylot). Verder een hoop dingen die niet bruikbaar waren voor productie, niet origineel waren of simpelweg niet werkten (ik zoek tenslotte al 20 jaar naar ideale bitloze optomingen)
Momenteel werk ik aan een nieuwe bitloze optoming die in mijn ogen het ideale toestel wordt! Is inmiddels in productie bij Marylot onder de naam Corrector..

Welke optoming is voor jou?

Ik snap dat je door de bomen het bos niet meer ziet. Iedereen vind iets nieuws uit, wat eigenlijk niet echt afwijkt van iets anders. Uiteindelijk weet je niet meer wat je nu eigenlijk wilt.

Hier de verschillen nog eens op een rijtje:

1. De simpelste bitloze optomingen hebben als basis het halstermodel: Stalhalster, halsterhoofdstel van leer, nylon of biothaan, side pull en alles wat er mee gerelateerd is. Voldoet het beste als het paard er mee heeft geleerd hetzelfde te kunnen als met een trens of stang of wanneer het paard in de piste bitloos goed te controleren is. (Vooral halsterhoofdstel, wat uitstekend te combineren is met trens of stang door het gebruik van een dubbele teugel, wat het leerproces stimuleert en toch veilig houdt.)
Deze optoming heeft bij onstuimige en drukke paarden vaak een verkeerd effect, omdat pullen en teugels uit de handen trekken erg makkelijk is. Rij er pas mee als het paard 100% onder controle staat!

2. De "middenbesturingsvarianten", zoals de bosal, vosal, touwhalster, etc. Voldoet mits het paard een hoge graad van africhting heeft, goed de neckreining kent en super reageert op hele kleine hulpen. Absoluut ongeschikt voor ruiters die het rijden ermee niet beheersen en/of paarden die niet luisteren. De figuren die ik met deze optomingen stuurloos door het bos zag rijden, kan ik inmiddels niet meer te tellen!

3. De kruiselingse strop methodes zoals de Merothvarianten, de Marylot Crosslink, de dr Cook, de slidepull, Equilibre, Indian bosal, etc. Persoonlijk vind ik dat dit allemaal voor geen meter werkt en ik raad al deze onzin dan ook af! Strops zijn niet paardvriendelijk, nog hebben ze enige werking. Laat mij maar eens een paard zien wat er dressuurmatig beter door zou lopen als met de simpele bitloze optoming. Geen dus. Vaak blijven de over elkaar schuivende riempjes vasthangen. Zeker als je onafhankelijk links en rechts wilt inwerken, bv door zijwaartse buigingen te vragen, dan kom je voor het blok te staan omdat het onderste riempje dan klem zit onder het aangetrokken bovenste riempje.
Lijkt mooi, werkt niet. Is een grote markt voor, allemaal mensen die geld teveel hebben...
Kun je niet met een simpele bitloze optoming rijden, rijd dan gewoon met bit. Idealisme heeft nog nooit de oorlog gewonnen!

4. De enkelvoudige strop methodes (dus niet kruiselijks) Ooit een gezien bij een touwhalster en momenteel te koop bij Goedhard onder de naam Corrector.

5. De hackemore varianten. Teveel om op te noemen. Werkt door een kinketting/riem veel scherper in als de andere bitloze optoming en dat maakt het reuze geschikt om fellere paarden toch bitloos te kunnen rijden. Hoe vaster de kinketting/riem, hoe groter de hefboomwerking, zonder dat je een andere optoming nodig hebt. Een te losse kinketting/riem kan betekenen dat de hefboom niet langer werkzaam is en de hackemore doet terug plaatsen naar de simpele bitloze optoming. En dat is wel weer handig natuurlijk.
Maar... vergelijk de hackemore met de stang, je bent erg sterk ten opzichte van het paard en kunt daardoor ook veel dingen kapot maken! Het meest extreme dat ik meemaakte, was een springruiter, wiens paardenmond open lag en die met hackemore verder wilde blijven trainen. Hij reed op druk, zoals hij gewend was bij de trens. Zijn paard protesteerde op een gegeven moment en hij dacht aan verzet, dus drukte door. Hij is erg geschrokken toen zijn paard bewusteloos onder hem werd en beiden hard tegen de vlakte gingen. Ik ook. Ik stond erbij en keer ernaar.. De hackemore hing te laag en sloot de luchtwegen af. Verder had de ruiter niet ingezien dat met een kackemore niet op druk gereden kan worden. Het paard is er 100% bovenop gekomen, maar ik niet! Ik was toen een simpel manegeponyruiter en het geheel maakte zoveel indruk, dat ik nooit een hackemore in mijn paard heb willen hangen! Een hackemore kan bij een onkundige ruiter dus veel schade aanbrengen.

Voor alle varianten geldt bovendien: Paardvriendelijk is niet persé beter. Te zachte optomingen kunnen het paard uitnodigen het initiatief over te nemen. Een scherp touwtje of ketting kan bij goed gebruik dit tegen gaan. Paarden zijn erg goed in het "stok achter de deur"-principe.
Een goed voorbeeld is de originele, westernsidepull, die een rawhide touwtje op de neus heeft. Dat scherpe touwtje werkt in als het paard doordramt. Een zachte polstering eronder kan helpen bij gevoelige neuzen, maar heeft zijn eigenlijke werking hiermee verloren.

Nog meer info over Bitloos op deze site

Heleboel bitloze optomingen op www.bitloos.nl

Gebruiksaanwijzingen voor bitloze optomingen op www.bitloos.nl

Bitloos en ademhaling op www.bitloos.nl

En de nieuwe club:  Bitloos Paardrijden.

Prachtige test op interactief beeld is te vinden op de site van PaardNatuurlijk

Behalve bitloze hoofdstellen, kennen we ook de hoofdstelloze optomingen. Een touw of ring om de hals waarmee het paard gestuurd wordt. Wordt Cordeo of Neckrope genoemd. Hartstikke mooi, maar kijk hiermee uit. Opvallend is dat alle mensen die er mee (kunnen) rijden, er ook voor waarschuwen, en soms staat er zelfs op hun site: WARNING! Do not try to imitate what you see on this website without having acquired ESSENTIAL competences and knowledge. Even with a perfect relation with him, the horse remains always a prey animal capable of violent reactions caused by the external world or an unsuited request. The photographs and videos showed on this website were realized with optimum conditions for safety . (www.soy-libertad.com)
Als alles goed gaat, is het werkelijk fantastisch! Maar in elke situatie waarin het paard een andere mening heeft als jij, ga je de mist in!

Hoofdstelloos rijden vergt goede rijkunst, is leuk voor in de piste en áls je het in de open ruimte wilt doen, hang dan ALTIJD een halster met touw aan het paardenhoofd. Je bent dan in ieder geval veilig. Bedenk dat de meeste auto-ongelukken zelden jouw schuld zijn maar die van de ander. Ook met paardrijden onstaan situaties waarbij het niet jouw schuld is, maar hoofdstelloos zal geen een verzekering je serieus nemen.

We hebben ooit een Arabier gehad, die zonder enige vorm van optoming mee het bos inging. Het was geweldig om te zien. Geen zadel, geen hoofdstel, geen touw, ring of wat dan ook! (helaas geen foto's van, eeuwig jammer...) Het ging maanden goed, tot hij ergens van schrok en door alle voortuinen uit de buurt is geraced. Was misschien ook gebeurd met hoofdstel, maar de buren gaven toch de schuld aan het zonder iets rijden... Naderhand toch maar een halstertje erbij gehangen, wat we eigenlijk niet nodig hadden.

Binnenkort meer info over hoofdstelloos, want als je de lange weg van rijkunst heb afgelegd, is het zeker niet onmogelijk om zo te rijden....

Eindconclusie:
Bitloos is zeker te preferen boven met bit rijden, maar er hangen wel voorwaarden aan!
Als je niet kunt rijden mét bit, kun je ook niet rijden zonder bit!!
Vergeet niet dat je 100% controle moet hebben over snelheid en houding.
En voor alle bitloze optomingen geld: Er zijn er veel, met prachtige namen. Alles lijkt op elkaar en bij de meeste is er géén meerwaarde te vinden. Maar... elk paard is anders en er zit vast wel iets bij waar jouw paard goed op reageert. Begin met iets simpels en zoek verder als je denkt dat iets anders beter past bij het karakter van je paard. Koop nog niks, leen van vrienden of wordt lid van de NVBP, waar je ongeveer alle hoofdstellen mag uitproberen.

En als je de conclusie moet trekken dat je paard eigenlijk beter loopt mét bit, of zelfs met stang, vergeet dan niet dat principes minder waard zijn dan de gezondheid van je paard... (En dan heb ik het over zijn rug, een veel groter oppervlakte als mondhoekjes...)