Ondanks dat veel NHmensen spoorloos zijn, wil ik me hier toch beperken tot het gebruik van sporen (en zweep). Ook weer zo'n item wat zich enerzijds leent voor "het zielig vinden" en anderzijds verschrikkelijk verkeerd gebruikt wordt!

Om te beginnen wil ik uitleggen wat de functie van sporen en zweep zijn, want veel mensen staan er niet bij stil of begrijpen het niet. Het zijn hulpmiddelen die met precisie gebruikt worden en niet paardonvriendelijk hoeven te zijn.

Zweep:
Een zweep is een uitstekend hulpmiddel om een jong paard voorwaarts te houden in zijn beginnende opleiding. Voorwaarts is een gecontroleerd vluchtgedrag en er moet iets zijn om voor te vluchten. We gebruiken het naast het paard (longeerzweep) en vanaf het paard (kort zweepje). Het wordt gebruikt om het paard aan te leren om voorwaarts te gaan op de beenhulpen. Benen geven is iets onnatuurlijks (vergelijk maar eens de hengst die zijn benen om de merrie slaat met dekken, die merrie zet geen pas meer vooruit!) en moet dus aangeleerd worden. Het klikken met de tong imiteert het geluid van de zweep en is pas effectief als het paard dit ervaren heeft.
De werking is als volgt: Men geeft beenhulpen en bij het nie reageren erop, een tikje met de zweep, bij voorkeur in de buurt van de benen. Bij reactie erop, belonen we het paard, wat het proces positief versneld. Staakt het paard (door bv achterwaarts te gaan, steigeren, etc) of reageert het niet, dan mag de zweephulp iets sterker herhaald worden. Het mag nooit ontaarden in een slagpartij, dus bij de moeilijke gevallen kun je het beste iemand vanaf de grond met een longeerzweep laten werken. Dat komt de band tussen ruiter en paard ten goede. Hoe zielig het ook mag klinken, zonder voorwaarts heb je niks, dus dit is een eerste vereiste.
Zodra het paard goed voorwaarts op de benen is, is de zweep niet echt meer nodig.
Een tweede werking van de zweep is het meer onderbrengen van de achterhand tijdens zwaardere dressuuroefeningen, zoals zijwaarts, verzameling, etc. Hiervoor gebruikt men een langere dressuurzweep, welke meer naar de achterkant van het paard gebruikt wordt. Ook weer als ondersteuning van de benen en met als doel deze maar tijdelijk nodig te hebben.
In de dressuur is het rijden met zweep in de ring na de L verboden, hetgeen al aangeeft wat het doel ervan is.
Een derde werking is het daadwerkelijk straffen met de zweep, dus bij een werkelijke ongehoorzaamheid. Hoe onvriendelijk het ook mag klinken, gehoorzaamheid is nu eenmaal nodig en het paard heeft 4 tot 6 keer zoveel massa als de mens, dus we zijn qua kracht echt in de minderheid. Het straffen moet volgen op de aanwijzingen die gegeven worden en het niet uitvoeren daarvan. Het is belangrijk dat het paard begrijpt waarom deze straf gegeven wordt, dus lukraak slaan heeft geen nut en werkt averechts!

De zweep mag nooit gebruikt worden als aanwijzing om sneller te gaan. Ze kan dus alleen gebruikt worden na het gebruik van benen en bij het niet reageren erop. Het is niet de bedoeling dat de zweep als permanente voorwaartse hulp gebruikt wordt, hetgeen in menig manegebedrijf de gewoonte is. Het gevolg is onterecht veel gebruik van de zweep. Het paard wordt er als het ware immuun voor.
De zweep kan ook niet gebruikt worden als dwangmiddel, hoogstens als strafmiddel ten gevolge van het niet luisteren naar de benen. Dit vergeten veel mensen, waardoor de zweep in een kwaad daglicht is komen staan. In de springsport zie je dit nogal. Een paard over een hindernis slaan wordt in de praktijk vaak gebruikt, hetgeen niet zo mogen...
De zweep kan ook niet gebruikt worden bij bange paarden, omdat die er nog banger van worden en een paard in paniek is gevaarlijk.

Vaak merk je aan het paard waar je mee bezig bent. Als na een tik het paard beter luistert, dan ben je goed bezig en was de tik waarschijnlijk verdiend. Reageert het paard bang en paniekerig, dan ben je duidelijk verkeerd bezig. Het paard begrijpt niet waarom hij gestraft wordt en dit neigt dus naar dierenmishandeling. Net als elk hulpmiddel kan de zweep een goed hulpmiddel zijn in de juiste handen en een martelwerktuig in de verkeerde handen. De zweep is nooit de boosdoener maar de hand die de zweep gebruikt...

Sporen:
Een heel ander verhaal, en daar zit meteen het probleem. Sporen en zweep worden vaak door elkaar en met hetzelfde doel gebruikt, hetgeen de verwarring groter maakt. Zowel bij het paard, wat er niets meer van snapt, als bij de ruiter, die niet meer weet waar hij nu mee bezig is.
Sporen zijn versterkte beenhulpen, meer niet. Luistert het paard niet naar de benen, dan luistert hij óók niet naar sporen. Dus in plaats van met sporen steeds grovere hulpen te geven, ga je eerst weer naar de basis, nl met de zweep het paard voorwaarts laten lopen. Natuurlijk zal het paard sneller lopen als je ineens sporen aandoet, maar dat is van korte duur en steeds meer spoorhulpen worden nodig voor eenzelfde resultaat. Wel eens bij de dokter geweest voor een injectie? Gezien hoe deze voor hij de naald in de huis prikt, enkele keren op de huid tikt? Dan voel je de naald niet meer indringen. Datzelfde gebeurd bij overmatig spoorgebruik. Het paard stompt af, voelt na een tijdje niets meer, reageert niet meer op de hulpen en de spiraal gaat verder en verder.
Sporen gebruik je als een vinger. Duw maar eens met je vlakke hand tegen een ander mens en hij gaat niet aan de kant. Duw met je vinger in zijn buik en hij reageert meteen! En zo is de werking van sporen, met een minimale kracht, een hele secure aanwijzing geven.
Sporen zijn dus een zeer delicaat hulpmiddel, mits de gebruiker ervan er mee om kan gaan. Vanaf Z niveau is het gebruik van sporen in de dressuur verplicht. Hang de spoor laag aan je laars, zodat je ook been kunt geven zonder spoorgebruik. Geef eerst been en erna pas spoor, dan leert het paard sneller te reageren.

Zweep en sporen:
Als je door het bos rijdt en je paard is "spooky" (kijkerig, schrikkerig) dan kun je een spoortje gebruiken om door te drukken. Een zweep werkt meestal averechts, omdat het spookygedrag gebaseert is op angst voor het onbekende, (al dan niet aanstellerietis)
Als je een staker hebt, ben je nergens met sporen en dan is een zweep raadzaam om bij je te hebben. In de biothane wereld is een heel makkelijk zweepje, nagenoeg onbekend, doch bijzonder handig omdat je het altijd bij je kunt dragen en er geen last van hebt. Je hangt het aan je zadel, knipt het snel los bij gebruik en na gebruik hang je het weer terug. Ik heb een staker en als ik met mijn hand naar de voorkant van het zadel grijp, waar het zweepje hangt, dan weet hij meteen hoe laat het is en hoef ik al niets meer te gebruiken. Dat paarden wel degelijk een "slecht geweten" hebben, is de verklaring waarom hij helemaal niet reageert als ik naar de bidon met water grijp, die aan hetzelfde haakje hangt...

Wordt vervolgd....